Nida Tüfekçi
1 Mart 1929 tarihinde, Yozgat'ın Akdağmadeni ilçesinde doğdu. İlk ve Ortaokulu Akdağmadeni, Yozgat ve Boğazlıyan'da bitirdi. 1950 yılında Ankara Maliye Okulu'ndan mezun oldu.
İlk musiki zevkini ailesinden alan Nida Tüfekçi, henüz ilkokula başlamadan, babası Hamdi Tüfekçi'den bağlama çalmayı öğrendi. Öğrenim hayatı boyunca saz çalma becerisi ve halk musikîsine ilgisi artarak devam etti. Öğreniminin ardından, bir süre Maliye'de çalıştı.
1947 yılından itibaren, Ankara Radyosu Yurttan sesler TopluluÄŸu'nda konuk sanatçı olarak yayınlara girmeye baÅŸlayan Nida Tüfekçi, Muzaffer Sarısözen'in teÅŸvikleri ile, 1953 yılında açılan Radyo sınavını kazanarak Yurttan Sesler daimi kadrosuna dahil oldu. 1959 yılında Ä°stanbul Radyosuna naklen atandı. Bir süre "Tünel Musikî Kültür DerneÄŸi", "CaÄŸaloÄŸlu-Aksaray Musiki Cemiyeti" ve "Ä°stanbul Yüksek Öğrenim Talebe Federasyonu"nda halk musikîsi dersleri verdi. 1962 yılında, Ä°stanbul Radyo'sunda, "Yurttan sesler kadınlar TopluluÄŸunu" Neriman AltındaÄŸ Tüfekçi ile kurarak bu topluluÄŸa "Åžef Yardımcılığı" ve "Repertuar öğretmenliÄŸi" yaptı. 1964 yılında Türk Musikisi Åžubesi Müdür Yardımcısı (THM) oldu. TRT Müzik Dairesi’nin kurulma çalışmalarına katıldı. 1971'de Ä°stanbul Radyosundaki görevine ek olarak, Erzurum Radyosu Halk Musikîsi TopluluÄŸu'nun eÄŸitim ve denetim görevleri tüfekçiye verildi. Bu topluluÄŸun ses ve saz sanatçılarının eÄŸitim programlarını yaparak her ay bir hafta derslere girdi. Bu görev 1976 yılının Eylül ayına kadar devam etti. 1972 yılında TRT Müzik Dairesi BaÅŸkanlığı THM Merkez Müdürlüğüne atandı. 1975'de TRT Müzik Dairesi THM müdürlüğü göreviyle birlikte, Müzik Dairesi BaÅŸkan vekilliÄŸi görevine getirildi.
Nida Tüfekçi, 1976 yılında TRT'den istifa ederek İstanbul Türk Musikisi Devlet Konservatuarı'nın kurucu üyeleri arasında yer aldı. Konservatuar'ın Yönetim Kurulu üyesi ve Başkan Yardımcısı oldu.
TRT'deki idari görevlerinin yanı sıra sanatsal çalışmalarını da sürdüren Nida Tüfekçi, sırayla "Dört Ses Dört Saz", "Divan-Bağlama-Cura", "Erkekler Topluluğu-Bağlama Takımı", "Beraber-Solo Türküler" ve "Yurttan Sesler" gibi topluluklara şeflik yaptı.
Türkiye Radyolarında yayımlanmak üzere "Ezgilerin GetirdiÄŸi", "DeyiÅŸler ve Ezgiler", "Halk Ozanları Geçiyor", "Ozanlar ve Bölge Sanatçıları", Belçika Radyosu için "BaÄŸlama Ailesi" adlı prodüksüyon programları hazırladı. Ayrıca, "Oyunlar ve türküler/1976 (Åžerif Baykurt ile)", “Türkülerin Dili/1979" ve "Türküler ve Oyunlar/1985" adlı televizyon programlarını da hazırlayarak sundu.
Yurt içi ve yurt dışında düzenlenen Millî ve Milletlerarası Folklor Kongreleri, Rostrum, Panel ve Sempozyumlara bildirileri ile katılarak Türk Halk Musikisini çeşitli yönleri ile tanıttı.
TRT Denetleme ve Repertuar Kurulu Başkanlığı görevlerini uzun yıllar yapan Nida Tüfekçi, resmî ve özel derleme gezilerinde derlediği türkülerden 1000 kadarının notasını yazarak Türk Halk Musikîsi Repertuarımıza armağan etti.
EÅŸi Neriman Tüfekçi ile yayımladığı "Memleket Türküleri" ( Ä°stanbul, 1964, Hakan Yayınevi, 148 s.)" adlı bir kitabı; çok sayıda ansiklopedi, dergi ve gazetelerde yayımlanmış makale ve maddeleri olan Tüfekçi, pek çok kurum tarafından da, çeÅŸitli ödüllerle ödüllendirildi. Bu ödüller arasında: Folklor AraÅŸtırma Kurumu’nun "1985 Ä°hsan Hınçer Türk Folkloruna Hizmet Odülü" ve 1991 T.C. Kültür Bakanlığı tarafından verilen "Devlet Sanatçısı" ünvanı özel yer tutar.
Sanatçı kişiliği, idareciliği ve bilimsel yönü yanında, bir eğitimci olarak da Türk kültürüne hizmet etmiş alan Nida Tüfekçi 18 Eylül 1993 Cumartesi günü İstanbul'da vefat etti.
*Öğr. Gör. Süleyman Şenel tarafından kaleme alınmıştır.

Derlediği Türküler:
Arpa Buğday Çec Olur

Bülbülün Kanadı Sarı

Burçak Tarlası 2

Çamlığın Başında Tüter Bir Tütün

Dar Köprüden Geçerken (Ben Seni)

Dersini Almış Da Ediyor Ezber

Gine Gördüm

Halay Başı Kim Çeker 3

Ham Meyvayı Kopardılar

Hastane Önünde İncir Ağacı

Karanfil Eker Misin

KuÅŸburnuyu Budarlar

Mavi Yıldız

Åžirin Nar Dane Dane

Yatıvermiş Kargalı'nın Düzüne

Yıldız Akşamdan Doğarsın

Nida Tüfekçi Efsanesi

Melih Duygulu

Yıllar önceydi. İstanbul Türk Musikisi Devlet Konservatuarı'nın geleneksel balolarından birine ben de konuk olarak davet edilmiştim. O yıllarda konservatuarın bütün öğretim kadrosu ve bazı öğrencileri bu baloya katılır, öğrenciler ve öğretmenler birlikte müzik yaparlardı. Ben ise böylesi bir oluşuma ilk kez katılacak ve o zamanın ünlü simalarıyla tanışacaktım.

Büyükçe bir yuvarlak masanın etrafında konservatuarın genç hocaları oturmuşlardı. Ansızın Nida Tüfekçi çıkageldi. Birden ortamı sessizlik kapladı. Masaya bir otoritenin geldiği hemen belli oluyordu. Genç asistan ve öğretmenlerin saygı duyduğu, bununla birlikte biraz da çekindikleri bir sîmaydı Nida Tüfekçi...İster istemez ben de bu ruh halinin içine dahil oldum. Radyodaki çeşitli programlarından tanıdığım bu kişiye bağlama teknikleri, derlemeler, eski müzisyenler ve kaynak kişiler hakkında sorular sormak istiyor, kendisini daha yakından tanımak için çaba harcıyordum. Ancak o gece bunların hiçbirini gerçekleştiremedim.

Nida Tüfekçi o dönemde TRT'den çok konservatuara zaman ayırdığı için radyoda fazla yer almıyordu, işte tam da bu dönemde halk müziğini öğrenme merakı bende gittikçe artmış,Tüfekçi'nin konservatuarda öğrencisi olma fikri beni oldukça heyecanlandırmıştı. Ve bir süre sonra bu gerçekleşti. 1984'ten 1993'e kadar da hep birlikte olduk.

Türk halk müziğinin duayeni ile birlikte olmanın sorumluluğunu ve gereklerini yerine getirmek sanıldığı kadar kolay değildi. Konservatuarın öğrenci ve öğretmenleri O'nun için "ayaklı kütüphane" diyorlardı. Ancak kendisindeki bilgileri herkese kolay kolay aktarmak istemediğinden bu bilgilerden yararlanmak da kolay olmuyordu. Bir kere davanın insanı olduğunuzu bilmesi, Türk halk müziğine gönül vermiş olduğunuzu hissetmesi gerekiyordu. Bu durum çoğu kişi tarafından yanlış anlaşılıyor; O'nun bilgileri aktarmada kıskançlık yaptığını zannediyorlardı. Buna bir de otoriter kimlik eklenince Nida Tüfekçiye ulaşmak adeta imkansızlaşıyordu.

Aslında Nida Tüfekçi'yi doğru anlayıp iyi değerlendirmek gerekir. Tüfekçi'nin yakınındaki birkaç kişiden biri olarak şunu hemen belirtmem gerekir ki Nida Tüfekçi "ayaklı kütüphane" olmaktan çok "ayaklı bir arşiv"di. Bu özelliğini yıllarca süren zorlu çalışmalarının sonucunda tecrübeyle edinmişti. Bu bakımdan Nida Tüfekçi'nin "ayaklı arşiv" olmasını tecrübe ve hafızanın bütünleşmesinde aramak gerekir.

O aslında bir halk müziği sanatçısıydı. Ülkedeki gelişen sosyal olaylar ve kurumlar O'nun sanatçı yönünü kısmen de olsa ikincilleştirmiştir... Nida Tüfekçi'nin üzerine yüklenen öğretmenlik, yöneticilik gibi misyonlar O'na 1970'li yılların ikinci yarısından itibaren Nida Tüfekçi'nin sanatın içinde fakat sanatçılıktan giderek uzaklaşan bir süreç yaşatmıştır.

Yönetici ve öğretmenlikten gelen disiplinli tutum. "Türk halk müziği davası"nın verdiği sorumlulukla birleşince sert dogmatik bir kişi karşımıza çıkıverir birden... Ancak insan olarak son derece sevecen, doğal ve içten bir kişiliktir Nida Tüfekçi...

Türk halk müziği ile ya da Türkiye'deki müzik dünyasıyla bir biçimde ilişkili olanlar Tüfekçi'nin hep o ciddi, dogmatik ve ödün vermez yönünü hatırlarlar. Müzik meclislerindeki konuşmalarda da yine bu yönü öne çıkar. Yukarıda sıraladığım yönleriyle tanınan fakat bilinmeyen Nida Tüfekçi "efsane" gibidir. Türk halk müziği camiasında pek anlaşılamamış belki de anlaşılmak istenmemiş bir dava ve gönül adamının üzerine çok şeyler söylenmiş, az şey yazılmıştır. Böylesi efsaneleri ne kadar anlayıp, kaleme alırsak folklor açısından da önemli işler yapmış oluruz. Efsaneleri anlamak ve anlatmak kolay olmasa da...


Melih Duygulu
Kaynak : Kalan

[align=center]

Yedi kaleminen yazı yazarım
Aslım Yozgat'lıdır gurbet gezerim
Bir yüksek mevkiye kazın mezerim
Görünsün memleket,anam ağlasın
Anam anam sürmelim aman[/align]

NİDA TÜFEKÇİ*

1 Mart 1929 tarihinde, Yozgat'ın Akdağmadeni ilçesinde doğdu. İlk ve Ortaokulu Akdağmadeni, Yozgat ve Boğazlıyan'da bitirdi. 1950 yılında Ankara Maliye Okulu'ndan mezun oldu.

İlk musiki zevkini ailesinden alan Nida Tüfekçi, henüz ilkokula başlamadan, babası Hamdi Tüfekçi'den bağlama çalmayı öğrendi. Öğrenim hayatı boyunca saz çalma becerisi ve halk musikîsine ilgisi artarak devam etti. Öğreniminin ardından, bir süre Maliye'de çalıştı.

1947 yılından itibaren, Ankara Radyosu Yurttan sesler Topluluğu'nda konuk sanatçı olarak yayınlara girmeye başlayan Nida Tüfekçi, Muzaffer Sarısözen'in teşvikleri ile, 1953 yılında açılan Radyo sınavını kazanarak Yurttan Sesler daimi kadrosuna dahil oldu. 1959 yılında İstanbul Radyosuna naklen atandı. Bir süre "Tünel Musikî Kültür Derneği", "Cağaloğlu-Aksaray Musiki Cemiyeti" ve "İstanbul Yüksek Öğrenim Talebe Federasyonu"nda halk musikîsi dersleri verdi. 1962 yılında, İstanbul Radyo'sunda, "Yurttan sesler kadınlar Topluluğunu" Neriman Altındağ Tüfekçi ile kurarak bu topluluğa "Şef Yardımcılığı" ve "Repertuar öğretmenliği" yaptı. 1964 yılında Türk Musikisi Şubesi Müdür Yardımcısı (THM) oldu. TRT Müzik Dairesi’nin kurulma çalışmalarına katıldı. 1971'de İstanbul Radyosundaki görevine ek olarak, Erzurum Radyosu Halk Musikîsi Topluluğu'nun eğitim ve denetim görevleri tüfekçiye verildi. Bu topluluğun ses ve saz sanatçılarının eğitim programlarını yaparak her ay bir hafta derslere girdi. Bu görev 1976 yılının Eylül ayına kadar devam etti. 1972 yılında TRT Müzik Dairesi Başkanlığı THM Merkez Müdürlüğüne atandı. 1975'de TRT Müzik Dairesi THM müdürlüğü göreviyle birlikte, Müzik Dairesi Başkan vekilliği görevine getirildi.

Nida Tüfekçi, 1976 yılında TRT'den istifa ederek İstanbul Türk Musikisi Devlet Konservatuarı'nın kurucu üyeleri arasında yer aldı. Konservatuar'ın Yönetim Kurulu üyesi ve Başkan Yardımcısı oldu.

TRT'deki idari görevlerinin yanı sıra sanatsal çalışmalarını da sürdüren Nida Tüfekçi, sırayla "Dört Ses Dört Saz", "Divan-Bağlama-Cura", "Erkekler Topluluğu-Bağlama Takımı", "Beraber-Solo Türküler" ve "Yurttan Sesler" gibi topluluklara şeflik yaptı.

Türkiye Radyolarında yayımlanmak üzere "Ezgilerin Getirdiği", "Deyişler ve Ezgiler", "Halk Ozanları Geçiyor", "Ozanlar ve Bölge Sanatçıları", Belçika Radyosu için "Bağlama Ailesi" adlı prodüksüyon programları hazırladı. Ayrıca, "Oyunlar ve türküler/1976 (Şerif Baykurt ıle)", “Türkülerin Dili/1979" ve "Türküler ve Oyunlar/1985" adlı televizyon programlarını da hazırlayarak sundu.

Yurt içi ve yurt dışında düzenlenen Millî ve Milletlerarası Folklor Kongreleri, Rostrum, Panel ve Sempozyumlara bildirileri ile katılarak Türk Halk Musikisini çeşitli yönleri ile tanıttı.

TRT Denetleme ve Repertuar Kurulu Başkanlığı görevlerini uzun yıllar yapan Nida Tüfekçi, resmî ve özel derleme gezilerinde derlediği türkülerden 1000 kadarının notasını yazarak Türk Halk Musikîsi Repertuarımıza armağan etti.

Eşi Neriman Tüfekçi ile yayımladığı "Memleket Türküleri" ( İstanbul, 1964, Hakan Yayınevi, 148 s.)" adlı bir kitabı; çok sayıda ansiklopedi, dergi ve gazetelerde yayımlanmış makale ve maddeleri olan Tüfekçi, pek çok kurum tarafından da, çeşitli ödüllerle ödüllendirildi. Bu ödüller arasında: Folklor Araştırma Kurumu’nun "1985 İhsan Hınçer Türk Folkloruna Hizmet Odülü" ve 1991 T.C. Kültür Bakanlığı tarafından verilen "Devlet Sanatçısı" ünvanı özel yer tutar.

Sanatçı kişiliği, idareciliği ve bilimsel yönü yanında, bir eğitimci olarak da Türk kültürüne hizmet etmiş alan Nida Tüfekçi 18 Eylül 1993 Cumartesi günü İstanbul'da vefat etti.

bupaylaşım için çok teşekkür ederim

Nida Tüfekçi'nin halk müziğimize yaptığı katkılar tartışılmaz.

Teşekkürler.

arkadaşlar nida tüfekçi paylaşımı için teşekkürler.. elinde yayınlanmamış ses kayıdı yada fotosu olan varsa yalvarıyorum yayınlayın, unutturmayalım nida hocayı.. bu yüzden facebookta onun adına NİDA TÜFEKÇİ YE VEFA... grubu kurduk, destek olursanız sevinirim.

Ses kaydını değil ama fotoğraflarını,hakkındaki bilgileri herzaman paylaşırız.




Fotoğraf: Kalan Müzik arşivi



FotoÄŸraf: B. Karadeniz arÅŸivi

çok teşekkür ederim paylaşım için.. nida tüfekçi hakkında yayınlanmamış kayıt veya resmi olan varsa lütfen yayınlasın, onu yeni nesillere unutturmamız lazım.bu sebeple facebooktada "NİDA TÜFEKÇİ'ye vefa" grubuda kurduk. hocamıza saygı için desteklerinizi bekliyorum..saygılar..

Siz daha önce Aysun Gültekin ile ilgili de bu şekilde arka arkaya aynı içerikte mesajlar göndermiştiniz yanılmıyorsam...Ve özür dilemiştiniz... Şimdi yine aynı şeyi yapıyor ve Nida Tüfekçi başlıklarına aynı iletileri yolluyorsunuz.Devam ettiğiniz taktirde mesajlarınız silinir.