SEYYÄ°D NESÄ°MÄ° (1369 – 1417)

BaÄŸdat’ın Nesim Kasabası’nda yetiÅŸmiÅŸ, Diyarbakır bölgesine yerleÅŸen Türkmenlerdendir. Halep’te Hallac-ı Mansur’un düşüncelerinin iz sürücüsü olduÄŸu için kafir sayılıp derisi yüzülerek öldürülmüştür.Nesimi, Hurufi’dir. Fazlullah Hurifi’ nin görüşlerini benimsemiÅŸtir. Varlık birliÄŸi görüşünü savunan, kiÅŸi ile tanrı arasında bir nitelik yükleyen inanç arasında baÄŸlantı kurar. Tanrının yetkin (Kamil) insanda görüldüğü tasavvufi görüşünü benimser.BaÅŸlıca eserleri Türkçe ve Farsça divanlardır. Azeri asıllı Türkmenlerdendir. Katledilme sırasında rivayete göre derisi eline verilip giderken, Halep’in 12 kapısından aynı anda çıktığı görülmüştür. Yolda birisine “Gerçek Kabe’nin yolcusuyuz.” Elinde yüzülmüş derisini göstererek “Ä°hramımız budur” dediÄŸi beyti meÅŸhurdur.

ÅžAH HATAYÄ° (Åžah Ä°smail) (1487 – 1524)

Yedi Ulu’lardan Åžah Hatayi; 1487 yılında Ä°ran-Erdebil’de doÄŸdu. Anadolu’daki Alevi cemlerinde nefesleri en sık yer alan ululardandır. Babası Åžeyh Haydar, anası Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın kızı AlemÅŸah Halime Begüm Sultan’dır.Osmanlı PadiÅŸahı Yavuz Sultan Selim’le 19 Mart 1514’de yaptığı Çaldıran’daki savaşı kaybetti. Bu onun için sonun baÅŸlangıcı oldu. 1524’de 37 yaşında iken Azerbaycan’da Hakk’a yürüdü. Cenazesi Erdebil’e götürülerek, dedesi Åžeyh Safiyüddi’nin türbesi yanında topraÄŸa verildi.Åžah Hatayi çok iyi bir eÄŸitim almıştır. Hz. Ali ve Hacı BektaÅŸ Veli üstüne pek çok içtenlikli nefesler yazmıştır.

FUZULÄ° (1504 – 1556 )

Asıl adı Mehmet olan Fuzuli; 1504 ‘de Kerkük’te doÄŸdu. Kerkük’te Bayat Türkmen boyunun KaryaÄŸdı soyundan gelmektedir.Åžiirlerini hem Türkçe, hem Arapça hem de Farsça yazan Fuzuli’nin en baÅŸarılı eserleri Türkçe yazılmış olanlarıdır. Fuzuli; yalnızca Türk ve Fars edebiyatında deÄŸil, dünya klasikleri arasında da saygın bir yer almış ozandır. Bir gönül eri olan Fuzuli; yaÅŸamı süresince Kerbela ve BaÄŸdat çevresinden ayrılmamış, bir süre Hz. Ali’nin türbesinde türbedarlık yapmıştır.Kitaplar Fuzuli’nin en büyük dileÄŸinin Kerbela’da ölmek olduÄŸunu yazar. Fuzuli yakın çevresine Hz. Hüseyin’in türbesinin yanında topraÄŸa verilmeyi ve mezarına taÅŸ konulmamasını vasiyet etmiÅŸtir. Kendisi veba hastalığı salgınında Hakk’a yürümüş ve vasiyeti yerine getirilmiÅŸtir.Kerbela Olayı’nı anlatan “Hadikat-ü Süeda” (Mutluların Bahçesi) en önemli eserlerindendir.


YEMİNİ (15. yüzyıl sonu-16 yüzyıl başı)

Yemini 15. yüzyılın sonu ile 16. yüzyılın ilk yarısında Tuna Irmağı yörelerinde yaÅŸadı. ÇeÅŸitli kaynaklar tarafından asıl adının Ali olduÄŸunu, Akyazılı Ä°brahim Dede zaviyesinde hizmet ettiÄŸini ve “Yemini” mahlasını kullandığını yazar. Demir Baba Velayetnamesi’nde adı “Hafız Kelam Yemini” olarak geçer. Bundan da Kuran’ı ezbere okuduÄŸu anlaşılır.Hz. Ali’nin mitolojik yaÅŸamını konu edinen Faziletname adlı kitabı 7300 beyitten oluÅŸmaktadır. Kitap bir erdem kitabıdır. Bu kitap, Hz. Ali’nin yaÅŸamının, Ehlibeyt ve Ali sevgisinin yoÄŸun iÅŸlendiÄŸi temel eserlerinden biridir. Bu eseri Kitab-ı Erdem (iyi ahlak kitabı) olarak niteleyenler kitaptaki doÄŸruluÄŸu, dürüstlüğü, alçak gönüllülüğü yaÅŸam biçimi ve inanç biçimi haline getirmesinden dolayı Yemini’ye daha bir saygı duyarlar.

VİRANİ (16.yüzyıl)

DoÄŸum ve ölüm tarihi belli olmayan Virani’nin; 16. yüzyılda EÄŸriboz adasında doÄŸduÄŸu söylenir. HurufiliÄŸi benimsemiÅŸ bir BektaÅŸi ozanı olan Virani; bir süre Necef’te Hz.Ali’nin türbesinde türbedarlık hizmeti vermiÅŸtir.Virani; Balkanlarda Demir Baba’dan babalık icazeti almış, Hz. Ali tutkusunu dile getiren çok sayıda ÅŸiir yazmıştır.Bazı araÅŸtırmacılar, yazılarında Virani’nin aruz vezni ile 300’e yakın ÅŸiir söylediÄŸini ve koca bir divan oluÅŸturduÄŸunu bildirerek Ozan’ın az çok öğrenim görmüş olduÄŸunu belirtirler.Virani’ye göre, evrende ve bütün nesnel varlıklarda görünen Hz. Ali’dir.

PİR SULTAN ABDAL (16. yüzyıl)

Pir Sultan Abdal’ın 1500 yıllarında doÄŸduÄŸu tahmin ediliyor. DoÄŸduÄŸu yeri ise kendisi ÅŸiirlerinde, “Benim Aslım Horasan’dan Hoy’dandır” diyerek belirtiyor.Asıl adı Haydar olan Pir Sultan Abdal’ın Sivas’ın Yıldızeli’ne baÄŸlı Banaz Köyü’nden olduÄŸu söylenir. Pir Sultan’ın yaÅŸamı Alevi BektaÅŸi toplumunun söylencelerine dayanır.Åžiirlerinden ise Safevi Devleti hükümdarı Åžah Ä°smail’in oÄŸlu olan Åžah Tahmasb zamanında yaÅŸadığı anlaşılır.Pir Sultan Abdal, döneminin toplumsal sorunlarına eÄŸilmiÅŸ, bunları kendisine konu edinmiÅŸ, çıkış yolları aramış, yer yer ÅŸiirini sanatını da bu uÄŸurda aracı yapmış bir ozandır. Bu nedenle halkla, halkın sorunlarıyla özdeÅŸleÅŸmiÅŸ ve bütünleÅŸmiÅŸtir.Pir Sultan Abdal, Osmanlı zulmüne karşı Anadolu halkının sıkılmış yumruÄŸudur. Haksız gidiÅŸe “dur” diyen bir haykırıştır.



KUL HİMMET (16. yüzyılın ikinci yarısı)

Kul Himmet; Tokat’a baÄŸlı Almus ilçesinin bugünkü adı Görümlü Kasabası olan Varsıl Köyü’ndendir. 16. yüzyılın ikinci yarısında yaÅŸamıştır. Kul Himmet bütün nefeslerinde Hz.Ali, 12 Ä°mamlar ve Hacı BektaÅŸ Veli’yi büyük bir içtenlikle anlatır.Kul Himmet’in nefesleri de diÄŸer ulu ozanların nefesleri gibi her Alevi ceminin vazgeçilmez nefesleri arasındadır.Ä°yi bir tekke ve tarikat eÄŸitimi gören Kul Himmet’in, Pir Sultan Abdal’a baÄŸlı olduÄŸu, onun çevresinde yetiÅŸtiÄŸi, müridi olup O’nu izlediÄŸi ÅŸiirlerinde açıkça ortaya çıkar. Halk ozanlarında Alevi BektaÅŸi olmayanlar bile onun etkisinde kalmış, ona yakınlık göstermiÅŸtir. Kul Himmet; tarikat ışığında beliren insan sevgisini Hacı BektaÅŸ Veli üzerinde yoÄŸunlaÅŸtırarak nesnel duruma getirmiÅŸ, tanrı kavramını bir varlık olan insanla özdeÅŸleÅŸtirmiÅŸtir






hubyar.org

Teşekkürler paylaşımın için kervan

Teşekkürler..

Bu değerli paylaşım için çok teşekkür ederim...

Sağolasın Ayhan abi.

Yüreğine sağlık.

Sevgiler,
KAAN