NÄ°NNÄ°

Müzik, insanın, yaşamının her döneminde iç içe olduğu bir olgudur. İşitme yeteneği kazanıldığı andan itibaren yaşama giren müzik, ana kucağında, beşikte, evde, sokakta, okulda, taşıt araçlarında, radyo-televizyonlarda, sinemalarda, tiyatrolarda, konser salonlarında, tören ve toplantılarda insanın yanı başında yer alır, onu kucaklar, sarar, etkiler. Fark edilmese bile yaşamın vazgeçilmez bir parçası, doğal bir unsurudur.

“Ä°nsan, daha doÄŸmadan (annesi yoluyla) dolaylı olarak müzikten etkilenir; doÄŸumdan sonraki bebeklik döneminde ninni vb. müziklerle uyur; erken çocukluk yıllarında saymacalar, tekerlemeler ve müzikli oyunlarla oynar; geç çocukluk ve gençlik dönemlerinde çeÅŸitli müziklerle daha yoÄŸun ve zengin iliÅŸkiler içine girer; yetiÅŸkinlik yıllarında çok çeÅŸitli, çok yönlü ve kapsamlı bir müzik ortamı içinde yaÅŸar; yaÅŸlılık yıllarında da müzikle olan yoÄŸun, kapsamlı ve derin iliÅŸkilerini sürdürür” (Prof. Dr. Ali Uçan 1996).
Çocuğun uyumasının sağlanması ya da ağlamasının durması için, sade bir dille ve hece ölçüsüne göre ezgili olarak söylenen ürünlerdir ninniler. Söyleyeni belli olmayan bu ürünler dörtlüklerden ve nakarat bölümlerinden oluşur.

Özel bir beste ile söylenir. Bu sözler annenin o andaki ruh durumunu yansıtır. Ninniler genellikle mani türünde bir dörtlükten meydana gelen bir çeÅŸit türküdür. Ninni, Divanü Lügati’t Türk de "balubalu" diye adlandırılır. Öteki Türk boylarında deÄŸiÅŸik isimler verilmiÅŸtir.

Ninnilerden Örnekler

Huu huu
DerviÅŸler
Hak yoluna gitmiÅŸler

Hak yolunda bir pınar
Ne soÄŸulur ne diner

Bunu içen dervişler
Murada ermiÅŸler

Uyusunda büyüsün ninni
Mini mini yavruma ninni

Huu huu
DerviÅŸler
Bir gelini almışlar
Kürklerine sarmışlar
Öpüyüp kokuyum derken
Devrik dingile kalmışlar

Ninni benim yavruma ninni
Küçücük yavruma ninni

Hu hu hu kuÅŸu
Derenin tepenin baykuÅŸu

Enginlerde yuvası
Mamalar getirir babası

Yavrum yesin büyüsün
Hem büyüsün hem yürüsün

Mini mini yavruma ninni
Küçücük yavruma ninni

Hu hu hu kuÅŸu
Ben çıkmadım yokuşu

Yokuş bülbül yuvası
Mamalar pişirir hanım ninesi

Yavrum yesin büyüsün
Hem büyüsün hem yürüsün

Mini mini yavruma
Küçücük yavruma hu ninni




Ninnilerin hoÅŸ geliyor
Koyun ile koç geliyor
Sen ağlama gülüm
Baban seni çok seviyor ninni...

Hu hu hu çekerim
Altın kova ile su çekerim
Benim gülüm uyumazsa
Gör Allah’ım ne çekerim. Hu hu hu...

Ninni deyip belediÄŸim
Al bağında doladığım
Seni Hak’tan dilediÄŸim
Uyusunda büyüsün ninni...

Horoz öter uzun uzun,
Dün geceden uykusuzum,
Uyusana iki gözüm,
Ninni yavrum ninni....



Bir Ninni ve Hikâyesi

Avşarların göçebe yaşadıkları zamanlarda göç sırasında devenin sırtında bulunan beşik ağaç dallarından birine takılır. Aynı zamanda beyin gelini olan çocuğun anası durumu görürse de seslenip kimseye bildiremez. Yurt olarak seçtikleri yere gelince bakarlar ki beşikte çocuk yok. Geri dönülür. Beşiğin dala takıldığı yere geldikleri vakit kartalların bebeği parçalayıp yediklerini görürler. Bunun üzerine bebeğin annesi bir ağıt söyler;


Deveyi deveye çattım,
Yuların üstüne attım,
Yoklamadım bebek seni,
Kayınbabamdan hicap ettim!

Havada bulut karışır,
Çadırda düşman gülüşür,
Şöyle döndüm baktım idi,
Kuzgunlar bebek bölüşür.

Deve deveden yüce,
Deveyi yükledik gece,
Yoklamadım bebek seni,
Yurda varıp konmayınca.

Ak deveye beÅŸik vurmam.
Yuların eline almam
Dargınım bebek dargınım.
AÄŸlasan da meme vermem!

Ak devenin mayaları,
Çifte yürür develeri,
Çok mu ağrıttı a bebeğim?
Kara kurşun soyaları

Bunun dışında Kayseri'deki Avşar kadınları yaygın olarak şu ninniyi de söylemektedirler;

Hanesine vardım hanesi kalaba
Kimi Åžam'a gider kimi Haleb'e
Hem AvÅŸar benim yavrum hem talebe!
Ninni yavrum ninni



Kaynaklar:

http://www.discoverturkey.com
http://www.avsarlar.org/
http://www.egev.org
http://edebiyat.dopdolu.net

Tüm çocuklar ninni ve masallarla büyümeli.
Ninni ve masallarla büyüyen çocuk, hayatın gerçekleriyle daha kolay başedebilir. Çünkü ninni ve masal, anne sevgisidir.

Ve anne sevgisiyle, aile sevgisiyle büyüyen çocuklar ilerde iyi birer anne ve baba olurlar.Sağol Ali Abi...

Ninnilerimizden Örnekler


YaÄŸmur YaÄŸar Sere Serpe

YaÄŸmur yaÄŸar sere serpe
Kulağında elmas küpe
Uyuturum kızımı koka öpe
E…… e…… ninni
Ninni benim nazlı kızım sana ninni

Yağmur yağar lüle lüle
Oğlum gelir güle güle
Ter bıyığını sile sile
E…. E…. Ninni
Ninni benim güzel oğlum sana ninni

Anonim: Rumeli
Kaynak kiÅŸi: A.Haydar Sanal


Atem Tutem Men Seni

Hop hopun olsun oÄŸlum
Gül topun olsun oğlum
Sıralı kavak dibinde
ToyluÄŸun olsun oÄŸlum

Atem tutem men seni
Åžekere gatem men seni
AkÅŸam baben gelende
Önüne atem men seni

Ev süpüre toz ede
Hamama gider naz ede
El ayağı kir içinde
Yıkamam diye naz ede

Atem tutem men seni
Åžekere gatem men seni
AkÅŸam baben gelende
Önüne atem men seni

Anonim : Bitlis
Kaynak Kişi: Nazire Subaşı


Alma Atdım

Alma atdım yuvarlandı
Gitti beşiğe dayandı
Bebek uykudan uyandı
Nenni oÄŸul oÄŸul
Nenni yavru yavru
Nenni bebek bebek
Nenni yavru yavru
Nenni balım oy

Sana bebek diyemedim
Kalkıp meme veremedim
Nenni oÄŸul oÄŸul
Nenni yavru yavru
Nenni bebek bebek
Nenni balım oy

Deve gelir katar gider
Çamurlara batar gider
Yavrusunu atar gider
Nenni oÄŸul oÄŸul
Nenni yavru yavru
Nenni bebek bebek
Nenni yavru yavru
Nenni balım oy

Sana bebek diyemedim
Kalkıp meme veremedim
Nenni oÄŸul oÄŸul
Nenni yavru yavru
Nenni bebek bebek
Nenni balım oy

Anonim : Tunceli

Ardahan Göle Yöresi Ninnileri

Çam beşiğe koyunca
Nenni dedim doyunca
Ağ kundaklar içinde
Uyur karnı doyunca

Nenni deyim yatasın
Kızıl güle batasın
Kızıl gül gölgesinde
Derin uyku tutasın

Kızıl gül oymak oymak
Hemi yaÄŸ hemi kuymak
Ay balam bir bakmaynan
Olur mu sana doymak

Kızım güldür açılır
Hanemize saçılır
Hemi bal hemi ÅŸerbet
Benim yavrum içilir

Kızıl gül dane dane
Açılır yane yane
Babası gelsin görsün
Benim yavrum bir dane

Kızıl gülüm kırmızı
Çekilir gülün nazı
Büyüsünde görsünler
Köyün bir tane kızı

**************************

Benim yavrum al olacak
Al petekte bal olacak
Felek zulmunu salanda
Anasına dal olacak

Nenni benim kuzum nenni
Nenni iki gözüm nenin

Ben yavruma can demiÅŸem
Özüne kurban demişem
Hele dal derin uykuya
Sabaha uyan demiÅŸem

Nenni benim kuzum nenni
Nenni iki gözüm nenin

Yatağı serin balamın
Nennisi narin balamın
Mevla’dan dilerim olsun
Uyukusu derin balamın

Nenni benim kuzum nenni
Nenni iki gözüm nenin

Kervan gelir eÅŸe eÅŸe
Yüce dağlar aşa aşa
Ana dileÄŸi kabuldur
Ayağın deymesin taşa

Nenni benim kuzum nenni
Nenni iki gözüm nenin

Bir ay doğuyor yüceden
Şavkısı iner bacadan
Bugün biraz derin uyu
Az uyudun dün geceden

Nenni benim kuzum nenni
Nenni iki gözüm nenin

**************************

Kervan geliyor ucudan
Duman tütüyor bacadan
Allah nazardan saklasın
Muskalar aldım hocadan

Nenni benim kuzum nenni
Nenni iki gözüm nenni

Nenni dinlersin yatınca
Derin uykuya batınca
Muradını versin Allah
Ömrün kemale yetince

Nenni benim kuzum nenni
Nenni iki gözüm nenin

Nennin deyirem yatasın
Al kızıl güle batasın
Büyyüp adam olunca
Ata sözünü tutasın

Nenni benim kuzum nenni
Nenni iki gözüm nenin

Akşamınan güneş battı
Uykusuzluk cana yetti
Benim yavrumun babası
Uzak gurbetlere gitti

Nenni benim kuzum nenni
Nenni iki gözüm nenin

Nenni deyim günde ben
Gölgede sen günde ben
Yılda bir kurban olur
Sana kurban günde ben

Nenni benim kuzum nenni
Nenni iki gözüm nenin

**************************

Nenni deyim balama
Åžeker tuttum balama
Ağzına tatlar gelsin
Boş çaputu yalama

AÄŸ kundak aÄŸlan balam
Dalıma bağlan balam
Yeğin düşman çatlasın
Kız değil oğlan balam

Nenni dinle ay balam
Günlerini say balam
Vakti zaman gelince
Duracak day day balam

Nenni yoldaşım balam
Babam kardaşım balam
Şu yalancı dünyada
Ekmeğim aşım balam

**************************

Dandini dandini analı bebek
Elleri kolları kınalı bebek

Dandini dandini dasdana
Danalar girmiÅŸ bostana

Kov bostancı danayı
Yemesin lahanayı

Dana bağda salkım yer
Benim yavrum lokum yer

Dandini dandini bicili bebek
Elleri kolları ciclii bebek

Dandini dandini dadası gelsin
Akşama eve babası gelsin

Dandini dandini analı bebek
Elleri kolları kınalı bebek

**************************

Nenni balam uyuyacak
Uyudukça büyüyecek
Tıpış tıpış yürüyecek
Eeee eee nenni nenni

Benim balam göy çiçek
Uyuyup da büyüyecek
Tıpış tıpış yürüyecek
Eeee eee nenni nenni

Nenni balam n’olacak
N’olacak he n’olacak
Büyük adam olacak
Eeee eee nenni nenni

**************************

Dandini dandini darıncı bebek
Yatağı yorganı narinci bebek

Dandini dandini dedim doyunca
Uyusun yavrum gece boyunca

Dandini dandini uyusun bebek
Uyusun uyusun büyüsün bebek

Dandini dandini analı bebek
Elleri kolları kınalı bebek

Dandini dandini darıca bebek
Yatağı yorganı sarıca bebek

**************************

Nenni dedim dalıncak
Çam tahtadan salıngaç
Halası allı turna
Dayısı da kırlangıç

Nenni dedim dilledim
Ağ kundağın elledim
Uykular gelsin diye
Beşiklerin salladım

Nenni dedim uyusun
Uyusun da büyüsün
Anasının ardında
Tıpış tıpış yürsün

**************************

Hoppala oÄŸluma yaz geldi
Çarşıya kiraz geldi
Aldım üç okka kiraz
Dedi ana az geldi

Hoppala oÄŸluma hoppala
Day day durmaya çabala
Çarşılar açık bugün
Dayısı gitmiş top ala

Dayday dur dayın gelsin
BaÅŸka da neyin gelsin
Dayının ceplerinden
Şekerden Payın gelsin

Hoppala oÄŸluma hoppala
Day day durmaya çabala
Çarşılar açık bugün
Dayısı gitmiş top ala

**************************

Oğlandır oktur
Bir külek boktur
Atın kapıya
Faydası yoktur

Kızdır nazdır
Bin altın azdır
Bin daha getir
Gel kızı götür

Oğlan atılmaz
Bala katılmaz
Çarşı pazarda
Pula satılmaz

Kızım haralı
Dağlar maralı
Kızımı alan
Gelsin paralı

Kaynak:

Orhan Bahçıvan

http://www.ardahanlilar.org