GİRYANİ

Divriği'nin İmamoğlu mahallesinde 1861 yılında doğdu. Babası Bozokluoğlu İbrahim Ağa isminde bir zattır. Karısının aile şöhretine izafeten kendisine Kârsılıoğlu denir.

Babasını küçük yaşta kaybetti. Bir süre mahalle mektebinde okuduktan sonra Müderris ve Vâız Hasan Efendi'den arapça ve farsça ders gördü. Kangal ve Divriği köylerinde özel öğretmenlik yaptı. Bilâhere Abdülhamit zamanında nahiye merkezlerinde açılan okullara
100 kuruş maaşla resmen öğretmen tayin edildi. İstanbul'da bulunduğu sırada Maarif Nazırı'na yazdığı bir medhiyeden dolayı lutfa uğrayarak maaşı 150 kuruşa çıkarıldı. Vazıldan, Sincan, Sevir ve Tuğut köylerinde daha bir hayli öğretmenlik yaptıktan sonra ikramiye almak suretiyle emekliye ayrıldı. Süleyman yine boş durmadı, özel olarak öğretmenliğe devam etti. 1915 yılı baharında vefat etti.

Kendisinden küçük Sultan adında bir kız kardeşi vardı. Üç oğlundan en büyüğü Jandarma Yüzbaşısı iken öldü.

Çırağı Hasan Kusurî Efendi'nin teklifi ile 1902 yılında bir kitap yazdılar. Adı “Necm-ül Kulüp yahut Kalpler Yıldızı”dır. Her ne kadar müşterekse de şiirlerin büyük çoğunluğu Giryanî'ye ait. «Sebeb-i Nazmı ve Cem'i Kitap» başlığı altındaki girişte kendisini şöyle tanıtıyor:

«İşit vâtân-i aslım macerası
Ki merbût-i Sivas, Divrik kazası
Süleyman ibn-i İbrâhim bize ad
Bozoklûzâde şöhretiyle hem yad
Ki mahlas oldu Giryanî bana nâm
Bu lafz ile anarlar hâs ile âm»

Hem divan, hem de halk tarzında bir hayli şiir yazmıştır. Hece şiirleri sade ve samimi ise de, aruz şiirleri aksine çok ağdalı ve terkiplidir. Tarikata ait duygu ve düşünceleri çelişkili olup, bazan işi Âli Allahiliğe vardıracak kadar müfrittir. Bazan da alevi dedelerinin yaptıkları yolsuzlukları görüp, onları «Bakiyet-üs süyuf-ı Çaldıran» sözleriyle ayıplayacak kadar ılımlı. Bazı şiirlerinde «Sırrı», çoğunlukla «Süleyman» ve «Giryanî» tapşırmasını kullanır.

Süleyman Giryanî, çevredeki alevilerin adını saygı ile andıkları seçkin bir şairdir.


—1—

Ne keskin rûzigâr geçti bu serden
Aklımda sadece poyrazı kaldı
Bizleri bırakıp giden pederden
Duvarda asılı bir sazı kaldı

Zannetme fakiri bir mirasyedi
Bu lâfı sizlere acep kim dedi
Anamdan emanet şu tekir kedi
Dayımın kümeste bir kazı kaldı

Dedemin var imiş köşkü yalısı
İçini döşetmiş acem halısı
Uzun ömürlüsü en vefalısı
Sadece posbıyık ayvazı kaldı

Amucemde varmış hanlar hamamlar
Çiftlikler ağıllar örtülü damlar
Hepisini satmış o saf adamlar
Onlardan yadigâr bir tazı kaldı

Gördün ya efendim duyduğun yalan
Bir hayli duyundur fakire kalan
Şimdi SULEYMAN'a sermaye olan
Bir kalem bir kâğıt bir yazı kaldı


—2—

Ey zî-kerem ihsanı çok
Bunca sahip eşya sensin
Sana mümasil kimse yok
Kamu derde deva sensin

Cümle nebiler serveri
İki cihanın kameri
Âhir zaman peygamberi
Muhammed Mustafa sensin

Tarikat babının rahı
Hakikat ilminin şahı
Kamunun püşt ü penahı
Aliy-el Murtaza sensin

Cürm-i günahlardan geçen
Cennetin babını açan
Müminlere rahmet saçan
Hasan Hulki Rıza sensin

Mücrim taliplerin yârı
Âşık-ı şeydanın kârı
Resul'ün çeşm-i envarı
Hüseyn-i Kerbelâ sensin

Azm-i cavidan eyleyen
Melekler seyran eyleyen
Per olup divan eyleyen
Ali Zeynel İba sensin

İmam Bâkır'a yetersin
Cafer'in emrin tutarsın
Kâzım'a gönül katarsın
Kamu dertten reha sensin

Rıza'dır kıble-i iman
Takî Nakî nur-i yezdan
Askerî dertlere derman
Gönüllere cila sensin

Mehdi'dir imamlar hatmi
Dü âleme geçer hükmü
SÜLEYMAN'ın canı cismi
Ey şah-ı evliya sensin

—3—

(Belediyeye)

Kurulmuş meclis düzülmüş sazlar
Çıkmış ortaya perende kızlar
Seyrine dalmış bir alay kazlar
Kazcıyla sazcı ne güzel uymuş

Ayarı bozuk değirmen döner
Arpa çavdarı beraber döver
Buğdaydır diye revaca sürer
Uncuyla fırıncı ne güzel uymuş

Çavuşlar sözde teftiş ederler
Reisin emri böyledir derler
Noksan pideyi görmez giderler
Âmirle amel ne güzel uymuş

Koyunla keçi birlikte maslup
Halkı aldatmak ne büyük matlup
Olmuş müfettiş kasaba mağlup
Vazife emel ne güzel uymuş

Reis vekili her yana dalar
Halkın rızkını açıkça çalar
Meclisli aza hep kavuk sallar
Reisle aza ne güzel uymuş

Ey ÂŞIK AĞA bugünlük yeter
Tatlı canına üzgünlük yeter
Eğri büğrüye küskünlük yeter
Ağayla uşak ne güzel uymuş


—4—

(Na't-i Ali)

Şu cîhan mülküne sultân olan Şah
Kamu dert ehline derman olan Şah

Varıp bir demde arş-ı üstüvâya
Resûl'ün yoluna aslan olan Şah

Senin fazlına hergiz yok nihayet
Şu ins ü cinne hükümrân olan Şah

Çü senden zahir oldu esrar-ı Hak
Erenler merdine merdân olan Şah

Şanına münzeldir «Yasin Hel'eta»
Müminin kalbinde mihmân olan Şah

Senin mihrin verir kalbe cilayı
Dinîmiz derdine derman olan Şah

Çü sensin elifi ol nokta-yı bâ
SÜLEYMAN gedaya bürhân olan Şah


—5—

(Na't-i Ali)

Ey gönül gözün açıp bak gör ne sultandır Ali
Emr-i zâtın mahzeni hem sırr-ı Yezdan'dır Ali

Kıldı kudret-i Huda'dan bunca işler kim ayan
Şöyle bil sultân-i din kıble-i imandır Ali

Hem odur ehl-i dinin bil havz-ı kevser sakisi
Cennet-i heşt içre çün kim hûr-i gılmandır Ali

Fazlına yoktur nihayet menba-ı cûd-i seha
Şöyle bil âlemde meşhur sâhib'ihsandır Ali

«Hel'etâ» Fürkan'da çün şânına olmuştur nazil
Fâtih-i kenz-i karâib ilm-i nihandır Ali

Ey SÜLEYMAN sen bu medhi dâima yâd eyle gel
Erişe derdîne derman derde dermandır Ali


—6—

(Duvazda İmam)

Ey gönül nâmerd elinden çık sahip merdâna gel
Müşkülün halleyler isen meclis-i irfana gel

Bu deme hor bakma hergiz gerçi mevâlî isen
Gıllı gıştan ol müberrâ bahr olup ummana gel

Bil Resulü fahr-i âlemdir şefî-ül münzelin
Menba-ı kân-ı velayet Ol Şah-ı Merdâna gel

Bendesi ol Şah Hasan Hulki Rızâ'nın dâima
Hem Hüseyn-i Kerbelâyçün zari-i efgana gel

Derdine deva dilersen gezme bunda serseri
Ol imâm-ı etkiyâdan el-lbâ sultâna gel

Bil Muhammed Bâkırî'dir bu cihanda rehnüma
Cafer ü Kâzım Rızâ'dan ders alıp meydâna gel

Hem Takî'dir hem Nakî'dir Askerî Âl-i Resul
Ey SÜLEYMAN Mehdi gibi bir sahib-zâmâna gel


__7__

Muhibbi hânedân-ı Ahmet olan
Dü âlem asumanın ahterîdir

Özünü hanedana bende kılan
Kamu emrâz-ı ukbâdan berîdir

Resulün hem vasîsi hem emîni
Alî'dir her ki bildi Hayderî'dir

Kim ikrar etmez erkân-ı Alî'ye
Cehennem ol habislerin yerîdir

Hasan ile Hüseyin kudret-ül ayn
Bular bil kâinatın gevheridir

İden biat bugün âl-i abaya
Ki Zeynel Âbidîn'in mazharıdır

Ne denlü ehl-i hal geldi cihâna
Muhammed Bâkır'ın hâk-i derîdir

Teberrâ eyleyen âl-i yezîde
Anın sırr-ı sülûki Caferi'dir

Oluptur bir işte Kâzım dest kudret
İmam Rızâ dü âlem enverîdir

Takî'dir ehl-i dînin pîşîvası
Nakî sahip kemâlin rehberidir

Ki her kim tâbi-i evlât oluptur
Ana delil İmâm-ı Askerî'dir

Muhammed Mehdi GİRYÂNİ hakiri
Kabul et âsitânın kemterîdir


—8—

Sorsalar kimlerdir eşrâr-ı cihan
Ben direm işte bu kavm-i dedegân
Râh-ı Hakk'a onlar olmuş hâilan
Pes komazlar Hakk'a varsın sâlikân

Ey bakîyet-üs süyûf-ı Çaldıran
Zümre-i dâll-i mülhîd sürhseran

Kimi ben pirim deyü dâva eder
Kimi evlâd-ı Resûl'üm der gider
İşte bû dâva verüptür ey püser
Anların ahvâl-i kisbinden haber

Ey bakîyet-üs süyûf-ı Çaldıran
Zümre-i dâll-i mülhîd sürhseran

Anların kavli gariptir vâkıf ol
Serfürû kılman ana ehl-i ukul
Hâlet-i cehl eylemiş Hak'tan udul
Âyet-i «Lâyehdi» şanında nüzul

Ey bakîyet-üs süyûf-ı Çaldıran
Zümre-i dâll-i mülhîd sürhseran

Gördüler erkân-ı hünkâr-ı zelil
Oldular tabî-i kul-ı Erdebil
Düzdü koştu Şâh-ı Kaçer İsmail
Verdi yedlerine bir çıkmaz sebil

Ey bakîyet-üs süyûf-ı Çaldıran
Zümre-i dâli-i mülhîd sürhseran

Ehl-i beyt-i Mustafâ şahım benim
Emr-i Kur'ân elde güvâhım benim
Hacı Bektâş'ı Velî mâhım benim
SIRRI'yâ Hakk'a gider rahim benim

Ey bakîyet-üs süyûf-ı Çaldıran
Zümre-i dâll-i mülhîd sürhseran

Kaynak:
İbrahim Aslanoğlu – Söz Mülkünün Sultanları