Zurna



Adının Farsça surna kelimesinden ödünç alındığı yaygın kanaattir: Farsça'da sur “festival” + nay “kamışlı”anlamındadır.
Bununla birlikte Arapça sûr “boynuzdan yapılma büyük boru” ” + Farsça “kamış” ihtimali de gözden çıkarılmamalıdır. Eski Ä°ran dilinde “sur” kelimesi bir boynuz çeÅŸidi olarak kayıtlı olup ikinci ihtimali güçlendirmektedir.

Üflemeli bir Türk Halk çalgısıdır. Sesinin gürlüğü nedeniyle daha çok açık alanlarda; köy düğünlerinde, asker uğurlamada, spor faaliyetlerinde, halk oyunlarında ve benzeri törenlerde çalınmıştır. Osmanlı döneminde mehter takımının birincil melodi çalgısı olmuştur. Orta oyununda da kullanıldığı bilinmektedir. Daha çok davul eşlikli çalınmaktadır. Entenasyonun sağlanmasındaki güçlük ve ses hacminin çokluğu nedeniyle çalgı topluluklarında kullanılmaktadır. Ancak son yıllarda bazı halk müziği çalgı topluluklarında kullanıldığı görülmektedir.

Yaklaşık iki oktavlık ses mesafesi olan zurnanın üstte yedi, altta bir olmak üzere sekiz tane melodi perdesi bulunmaktadır. Arka tarafındaki perde, ön tarafındaki kamış kısmına doğru ilk iki perdenin arasına gelecek şekildedir. Perdeler yaklaşık 6-8 mm. çapında daire biçimindedir. Boyu 30 ile 60 cm. arasında değişmekte olup melodi perdelerinin bittiği kısımdan itibaren huni biçiminde genişlemektedir. Bu kısma kalak adı verilmektedir. Üflenen kısmında ucuna kamış takılan ince boru şeklinde bir mil vardır. Bu mile Metem adı verilmektedir. Ayrıca nefes alma tekniğini kolaylaştırmak için ortası delik daire biçiminde bir parça metem üzerine geçilir. Bu parçaya Avurtluk adı verilmektedir. Ağız içi boşluğuna biriktirilen hava kamıştan üflenirken burundan aynı anda nefes alınarak kesintisiz çalma tekniği zurna çalımında en çok kullanılan tekniktir.

Melodi perdelerinin dışında, kalak kısmı üzerinde yedi tane delik vardır ki bu delikler melodi perdelerinden daha küçük çaptadır. Bu deliklere şeytan deliği veya cin deliği adları verilmektedir. Bu delikler çalgıcının ses buluşuna göre balmumu veya benzeri maddelerle kapatılabilmektedir.
60 cm. ile 30 cm. arasında değişik ebatlarda olduğunu belirttiğimiz bu çalgıyı ses rengine göre; Kaba Zurna, Orta Kaba Zurna ve Cura Zurna (Zil Zurna) olmak üzere üç çeşittir. Genellikle erik, kayısı, şimşir, ceviz vb. ağaçlarından yapılmaktadır.


Parçaları: 1. Kamış, kalem 2. Mandalak, mandal 3. Gövde





Zurnayı oluşturan parçalar Anadolu terminolojisinde yöresel farklılıklar göstermektedir:

Baş ve çatal bölümü

Zaynak -Ankara, Nazik -Abdallarda, Ula -Uludağ, Çatal -Çankırı,
Zinak -Diyarbakır, Nezik -Gaziantep, Fasla -Kırklareli, Zaynak -Kürtçe

Boru kısmı

Metef -Ankara, Metem -Abdallar, Çığırdan -Uludağ, Demir -Çankırı, Bülbülük -Diyarbakır, Kanel -Kırklareli, Metef -Kürtçe, Lüle -Sivas

Zurna Sesi:

http://rapidshare.de/files/11762219/zurna.mp3.html
586 KB


Kaynaklar:

Özhan Öztürk (2005). Karadeniz: Ansiklopedik Sözlük. 2 Cilt. Heyamola Yayıncılık. Ä°stanbul. ISBN 975–6121–00–9

http://www.kultur.gov.tr

http://tr.wikipedia.org/wiki/Zurna"

http://www.discoverturkey.com/kultursan ... zurna.html

teşekkürler

ellerine sağlık

abla teşekkürler

bu zur kaç delikli bilen varmı dilsiz kaval ile çalınımı aynımı farkı ney nota yerleri vs bu konuda bilgisi olan varmı.Yeni başlamak isteyen birisi için hangi zurnayı tavsiye edersiniz.

Ben 5 delikli arti birde altta toplam 6 delikli bir zurna aldim yeni ogreniyorum.Acaba obur zurnalardan ne farki var veya olur.Yeni baslayan biri icin hangi zurnayi tavsiye edersinizzzzz:)

ya bu sitede benden başka kimse yokmu aylar önce bişey yazıyorum şimdi bakıyorum kimse bişey yokmu ne biçim site kardeşim