AYÅžE BERK

1943 yılında idi, kendisiyle Şarkışla'da, yıkık bir bahçe duvarının dibinde uzun uzun konuştum. Halinden ve giyinişinden durumunun hiç de iyi olmadığı anlaşılıyordu. Tepeden tırnağa kadar bir Şarkışlalı yerli kadının geleneksel kıyafeti içinde idi. Onlardan tek farkı, ayakkabılarının yokluğu ve tabanlarının yarıklar içinde bulunuşu idi. Bana hayatından memnun olduğunu ifadeye çalıştı. Arkasından da «tek arzum, torunlarımın yatılı okullarda parasız okutulmasıdır» dedi. Sonra ekledi: «Hatta bu konuyu Atatürk'e uzun bir şiirle anlattım, dileğimi yerine getirmesini söyledim. Aradan 7 sene geçti ama...»

Sonradan öğrendim ki oğulları, dedelerini kandırdıkları gibi, analarını da «gönderdik he ana» diye oyalayıp durmuşlar.

AyÅŸe Berk:

Nesini söyleyim canım efendim
Gayrı düzen tutmaz telimiz bizim
Arzuhal eylesem deftere sığmaz
Omuzdan kesilmiÅŸ kolumuz bizim

dörtlüğü ile başlayan ünlü destanın şairi Serdari'nin üçüncü kızıdır. 1874 yılında Şarkışla'nın Kayalıyokuş mahallesinde doğdu. Yoksullukla cenkleşe cenkleşe büyüdü. Çocukluğunda ne umduğunu buldu, ne de bulduğunun hayrını gördü? Genç kızlığını bile yasayamadan Şeyh Ahmet —veya diğer adı ile Şeyh Ağa— ile evlendi. O da «Allah'a çok şükür» dedirtecek bir gün gösteremedi. Şeyh Ağadan 3 oğlu, 2 kızı oldu. Hepsini büyütüp ev-bark sahibi etti. 1953 yılının bir kış gününde zatürreden öldü. Zeki, faal ve osmanlı bir kadındı. Okur-yazarlığı yoktu ama, güzel beyitler söylemeye yetenekli idi. Kendisine sorulduğu zaman şu karşılığı verirdi: «Ben şair
değilim; kederlendiğim zaman birşeyler söylüyorum işte...»


Ben bir kolsuz Serdari'nin kızıyım

Ben bir kolsuz Serdari'nin kızıyım
Ak kağıt üstünde kara yazıyım
Yokluğun elinden nasıl geziyim
Böylece malumun olsun Atatürk

Üç oğlum var bir ihtiyar kişiden
Kara günlü bela gitmez başımdan
Bana acır hep duyanlar içinden
Böylece malumun olsun Atatürk

Ä°kisi evli de birisi ergen
Üstüne örtmüyom boyunca yorgan
Oğlum kızım canım hep sana kurban
Böylece malumun olsun Atatürk

Oğlumun birinin sekiz uşağı
Dördü bir yatıyor kısa döşeği
Yaz gelince döşürürler başağı
Böylece malumun olsun Atatürk

Bir oÄŸlan okuttu Sivas'a gitti
Para yetiremez periÅŸan etti
Ara sıra gizli eşyasın sattı
Böylece malumun olsun Atatürk

Hele has ki bu dünyaya gelmişsin
Ortalığın ahvalini bilmişsin
Duydum çok sevindim reis olmuşsun
Böylece malumun olsun Atatürk

Sen gayet ulusun Mevla'm saklasın
Sağını solunu aslan beklesin
Arada sırada millet yoklasın
Böylece malumun olsun Atatürk

Ölüye gidince ederim ağıt
Ben türkü demiyom nasihat öğüt
Her ona doğurmaz böyle bir yiğit
Böylece malumun olsun Atatürk

Kimse bilmez yüreğimde derdimi
Sığamazlar fukaranın ardını
Gözlüyorum Ata'mızdan yardımı
Böylece malumun olsun Atatürk

Oğlum otuz lira maaş alıyor
Yarısını okuyana salıyor
Sağ eli alıp da solu kalıyor
Böylece malumun olsun Atatürk

Ortoncıl oğlu da bu yıl çıkacak
Birken iki oldu kimler bakacak
Bu uşaklar evimizi yıkacak
Böylece malumun olsun Atatürk

Ben de sana böyle rica ederim
Seni koyup ben nereye giderim
Çok sefillik çekti kolsuz pederim
Böylece malumun olsun Atatürk

İk'oğlum yanımda boşta geziyor
Namuslu erkanlı yazı yazıyor
Her taraftan umudunu üzüyor
Arkam yok ki yardım ede Atatürk

Mevla'm nasip etse buraya gelsen
Lisanımca desem halimi bilsen
Ä°ki torunum var mektebe alsan
Ölenece duacımın Atatürk

* Atatürk'e Mektup


Bütün millet hükümete vardılar

Bütün millet hükümete vardılar
Erkek kadın sana irey verdiler
Senin gününde tireni gördüler
Yaşasın Atatürk binler yaşasın

Tirenin aleti hep bütün demir
İçinde yanıyor bir kara kömür
Mevla'm sana versin tükenmez ömür
Yaşasın Atatürk binler yaşasın

Mevla'm nasip etse binsem tirene
Ömür bereketi versin sürene
Müjde olsun bu günleri görene
Yaşasın Atatürk binler yaşasın

Sultan Hamit gibi demini sürmez
Her tarafa koÅŸar bir yanda durmaz
Yalandan kavg'edip milleti kırmaz
Yaşasın Atatürk binler yaşasın

* Trenin Şarkışla'ya gelmesi üzerine


Benim babacığım yetim büyüdü

Benim babacığım yetim büyüdü
Sol kolu da dirseÄŸinden yoÄŸudu
Avrat iki idi uşak çoğudu
Yokluğunan geçti babamın ömrü

Üç oğlan yetirdi sürmedi safa
Boyuna çektiği babamın cefa
Şu yalan dünyada bulmadı vefa
Yokluğunan geçti babamın ömrü

Beş kız gelin etti vermedi yatak
Mülkü yoğudu ki tutmadı tutak
Şimdi de yattığı bir kara toprak
Yokluğunan geçti babamın ömrü

* Babası Serdari'yi anlatıyor


Ä°lkbahar deyiÅŸin arpa ekilir

Ä°lkbahar deyiÅŸin arpa ekilir
Oğlan uşak hep yazıya dökülür
Sehil kuşu sürü sürü çekilir
Hayırl'olsun baharınız yazınız

llıyı ılıyı gidiyor yazlar
Ötüşür turnalar çağrışır kazlar
Sahraya çıkıyor gelinler kızlar
Hayırl'olsun baharınız yazınız

ilkbaharda tebdil eder havayı
Sehil kuşu gelir yapar yuvayı
Arı bile mennan yapar kovayı
Hayırl'olsun baharınız yazınız

* Torununun Tahrir Ödevi için söylediği deyiş